image002-21

Το άγχος των εξετάσεων

Written by geroskipou on . Posted in Άρθρα

Σοφία Γιουκκά, Δασκάλα Δημοτικής Εκπαίδευσης

Ως ενήλικες έχουμε την τάση να πιστεύουμε ότι τα παιδιά ζουν σ’ έναν κόσμο ανέμελο, απαλλαγμένο από άγχος και στενοχώριες. Στην πραγματικότητα συμβαίνει συχνά το αντίθετο. Ακόμη και τα πολύ μικρά παιδιά αισθάνονται συχνά άγχος και ανησυχούν για πολλούς λόγους, άλλα σε μικρότερο κι άλλα σε μεγαλύτερο βαθμό κι ένταση…

Το άγχος είναι το αποτέλεσμα των απαιτήσεων που ασκούνται πάνω στο άτομο και της ικανότητάς του να ανταποκριθεί σ’ αυτές ικανοποιητικά. Οι παράγοντες που προκαλούν τέτοιες πιέσεις-απαιτήσεις μπορεί να προέρχονται τόσο από το εξωτερικό περιβάλλον (δηλ. την οικογένεια, τους φίλους, το σχολείο), όσο κι από τον ίδιο του τον εαυτό. Μάλιστα, οι πιέσεις που δέχεται το παιδί από τον εαυτό του μπορεί να είναι και οι πιο σημαντικές.

Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν, οι ακαδημαϊκές απαιτήσεις (από το δημοτικό, γυμνάσιο, λύκειο) ιδίως στην περίοδο των εξετάσεων γίνονται πηγές έντονου άγχους. Όταν πλησιάζει η εποχή των εξετάσεων και ειδικότερα των εξετάσεων για εισαγωγή σε κάποιο ανώτερο ή ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα, το άγχος των παιδιών μεγαλώνει. Αυτές τις ημέρες, ερωτήσεις και δηλώσεις όπως οι παρακάτω είναι πολύ συνηθισμένες.

«Ο γιος μου διαβάζει, για να δώσει πανελλήνιες. Έχει πολύ άγχος. Ο αδερφός του άλλαξε δωμάτιο, για να μην τον ενοχλεί. Έχει βάλει υψηλούς στόχους και αγχώνεται, γιατί ανησυχεί ότι δεν θα τα καταφέρει. Λέει ότι δεν του φτάνει ο χρόνος και ότι δεν μπορεί να συγκεντρωθεί. Είναι καλός μαθητής, αλλά ανησυχεί μήπως ξεχνάει αυτά που διαβάζει. Το βράδυ αργεί να κοιμηθεί. Δεν τρώει καλά. Πήρα άδεια από τη δουλειά μου, για να είμαι σπίτι και να τον βοηθάω όσο μπορώ. Τι μπορώ να κάνω, για να μην αγχώνεται τόσο πολύ;»

«Σε λίγες μέρες ξεκινάνε οι εξετάσεις και έχω πολύ άγχος”, λέει μαθήτρια της Γ´ Λυκείου. “Όσο περνάει ο καιρός, νιώθω ότι το άγχος μου θα είναι τόσο μεγάλο που δεν θα καταφέρω τίποτα και σκέφτομαι ότι δεν θα πάω να γράψω. Οι γονείς μου με πιέζουν. Μου λένε ότι πρέπει να διαβάζω περισσότερο, ότι έχω ικανότητες και ότι μπορώ να κάνω πολλά περισσότερα από αυτά που καταφέρνω ως τώρα. Εγώ όμως αγχώνομαι περισσότερο και δεν μπορώ να το ελέγξω. Τι να κάνω;»

«Το άγχος κυριεύει τη σκέψη μου και “μπλοκάρει” το μυαλό μου. Θυσίασα 6 χρόνια σκληρής δουλειάς με ξενύχτια κ .λ π λόγω του άγχους μου. Ήμουν μαθήτρια του 18-19 κι έγραψα 14. Και συνειδητοποίησα ότι εάν είσαι αγχώδης, το άγχος θα υπάρχει σε όλες τις φάσεις της ζωής σου. Επομένως πρέπει να προσπαθείς να το αποβάλεις και να μην αφήνεις τίποτα να σου χαλάσει τη σκληρή προετοιμασία.»

image002-21«…αναφέρομαι στο άγχος. Προσωπικά μου συμβαίνει συνέχεια, τα μεσημέρια δεν κοιμάμαι σκεφτόμενος τι έκανα λάθος στο διαγώνισμα. Ζω σε έναν κόσμο άγχους. Ή θα αγωνιώ για τα αποτελέσματα ή για το αν θα γράψουμε.»

Σε περιπτώσεις όπως τις παραπάνω το άγχος γίνεται επικίνδυνο και μπορεί να κάνει κακό, όταν είναι ανεξέλεγκτο, γιατί περιορίζει την πραγματική ικανότητα για επίδοση, προκαλεί δυσφορία και μας κάνει να υποφέρουμε.

Βέβαια εκείνο που χρειάζεται να ξέρουμε και να θυμόμαστε καλά – υποψήφιοι και γονείς- είναι ότι, μέχρις ενός σημείου, το άγχος είναι φυσιολογικό και δημιουργικό. Μας κινητοποιεί σε δύσκολες και προκλητικές φάσεις της ζωής μας να καταβάλουμε το μέγιστο των προσπαθειών μας προκειμένου να επιτύχουμε τον στόχο μας! Είναι όμως σημαντικό να μπορεί κανείς να αναγνωρίσει πότε το άγχος ξεπερνά τα επίπεδα στα οποία μπορεί να είναι βοηθητικό. Οι παρακάτω αλλαγές στη συμπεριφορά του παιδιού ή του έφηβου μπορεί να αποτελούν προειδοποιητικά σημεία:

  • δυσκολία συγκέντρωσης, διανοητικό μπλοκάρισμα (μπλακ-άουτ), δυσκολία οργάνωσης των πληροφοριών, δυσκολία στη μνήμη και στην ικανότητα για μάθηση, σύγχυση, έντονη ανησυχία για την απόδοση και τις εξετάσεις
  • πονοκέφαλοι, κοιλόπονοι, ταχυκαρδία, εφίδρωση, συχνοουρία, τρέμουλο, ναυτία, μυϊκή υπερένταση, αύξηση της αρτηριακής πίεσης, ταχυπαλμίες, ορμονικές διαταραχές, συχνά κρυολογήματα, δυσπεψία, μειωμένη όρεξη για φαγητό, αίσθημα κόπωσης, διαταραγμένος ύπνος
  • αρνητικές σκέψεις, μείωση αυτοπεποίθησης, κατάθλιψη, απογοήτευση, θυμός, αίσθημα αποτυχίας, αίσθημα μοναξιάς, παρεξήγησης από τους άλλους
  • ευσυγκινησία, ευερεθιστότητα εύκολα ξεσπάσματα σε κλάμα ή θυμό, έλλειψη υπομονής, διαρκής εκνευρισμός, άγχος για μικροπράγματα, υπερβολικό κάπνισμα, αυξημένη χρήση αλκοόλ.

Το άγχος των εξετάσεων συνήθως συνδέεται με τον φόβο που νιώθει ο μαθητής μήπως απογοητεύσει τους γονείς του ή ματαιωθούν οι προσδοκίες που έχει από τον εαυτό του. Ουσιαστικά δεν είναι τίποτα άλλο παρά «μασκαρεμένος» φόβος για ενδεχόμενη αποτυχία στις εξετάσεις, Κινητοποιείται από αρνητικές σκέψεις, ενισχύεται μέσα από αυτές και τελικά, μπορεί ο μαθητής να «ακινητοποιηθεί» και να εγκαταλείψει την προσπάθειά του. Επίσης σε ορισμένες περιπτώσεις, εξαιτίας των αρνητικών σκέψεων που κάνει, όταν αγχώνεται, άθελά του συμπεριφέρεται σαν να είναι σίγουρος ότι θα αποτύχει, με πιθανό αποτέλεσμα την πραγματική αποτυχία, παρά τις ικανότητές του.

image003-21Τι πρέπει λοιπόν να κάνουμε για να αντιμετωπίσουμε το άγχος; Το κρίσιμο σημείο στη σωστή αντιμετώπιση του άγχους είναι να εντοπίσουμε την αιτία που το προκαλεί και αυτή τις περισσότερες φορές δεν είναι καμία άλλη από το φόβο της αποτυχίας και το φόβο της απογοήτευσης του οικογενειακού μας περιβάλλοντος. Γι΄ αυτό το λόγο πρέπει όλη η οικογένεια να στηρίζει τον εξεταζόμενο χωρίς όμως να τον επιβαρύνει με πρόσθετο άγχος, το οποίο μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες.

image004-21Πρακτικές οδηγίες για τους μαθητές:

Πριν τις εξετάσεις:

  • Οργανώστε την ύλη σας και το χρόνο σας
  • Μην αφήνετε την επανάληψη για την τελευταία στιγμή
  • Αποφύγετε να ξενυχτάτε πριν τις εξετάσεις
  • Φροντίστε τον εαυτό σας
  • Φροντίστε τον ύπνο και τη διατροφή σας
  • Συζητήστε με την οικογένειά σας τους τρόπους που θα διευκολύνουν τη μελέτη σας
  • Κάντε ευχάριστα διαλείμματα
  • Κάντε τις επαναλήψεις σας μαζί με φίλους
  • Δοκιμάστε τις δυνάμεις σας μαζί με άλλους υποψηφίους
  • Συναντήστε άλλους συμμαθητές σας και ας ρωτήσει ο ένας τον άλλον …
  • Αν μπορείτε να το εξηγήσετε στους άλλους, τότε το έχετε κατανοήσει … διαφορετικά, χρειάζεστε κι άλλες επαναλήψεις!
  • Αντικαταστήστε τις σκέψεις: «δεν θα φοβηθώ», ή «θα πετύχω στα σίγουρα!», με τις πιο ρεαλιστικές σκέψεις: «Ακόμα κι αν φοβηθώ, θα το αντιμετωπίσω», «θα κάνω ό,τι περνάει από το χέρι μου για να επιτύχω»…
  • Ξοδέψτε λίγο χρόνο για γυμναστική ή ένα μικρό περίπατο στη φύση.

Την ημέρα των εξετάσεων:

image005-21Προετοιμαστείτε πρακτικά (ξυπνήστε νωρίς, φάτε πρωινό, πάρτε τα απαραίτητα για την εξέταση, φτάστε έγκαιρα στον τόπο της εξέτασης)

Κατά την εξέταση συγκεντρωθείτε και χαλαρώστε:

  • Αναπνέετε ήρεμα. Συνδυάστε εισπνοές- εκπνοές με θετικές σκέψεις
  • Ξεκινήστε πάντα με ό,τι γνωρίζετε καλά.
  • Διαβάστε προσεκτικά τις ερωτήσεις και οργανώστε το χρόνο σας
  • Χρησιμοποιήστε πρόχειρο για να οργανώσετε τις σκέψεις σας
  • Αν κολλήσετε σε μια ερώτηση, προχωρήστε στην επόμενη
  • Αφήστε χρόνο για να ξαναδιαβάσετε τις απαντήσεις σας
  • Μόλις νιώσετε τα πρώτα σημάδια πανικού επαναλάβετε μια λέξη ή φράση που σας ηρεμεί (π.χ. «ήρεμα», «χαλαρά», κ.λ.π.

Οι εξετάσεις τελείωσαν, μπορείτε να ξεκουραστείτε! Κάντε ένα δώρο στον εαυτό σας, μια βόλτα μ’ ένα φίλο, κ.α Οραματιστείτε την επιτυχία και προετοιμάστε τον εαυτό σας για την επόμενη ημέρα.

Να θυμάστε: Η ζωή συνεχίζεται και μετά τις εξετάσεις. Μια αποτυχία, μικρή ή μεγάλη, δεν είναι το τέλος του κόσμου, ακόμα κι αν φαίνεται έτσι. Θα υπάρξουν πολλές ευκαιρίες για να δοκιμαστείτε και να πετύχετε στους μελλοντικούς σας στόχους.

Πρακτικές οδηγίες για γονείς

Φροντίστε να είστε διαθέσιμοι πρώτα για να ακούσετε τα παιδιά σας, και μετά για να τα συμβουλέψετε!

  • Δώστε θάρρος, όχι πίεση. Ακόμα και οι πιο καλοπροαίρετοι γονείς συμβαίνει να προκαλούν άγχος στα παιδιά τους χωρίς να το καταλαβαίνουν.
  • Φροντίστε για επαρκή ξεκούραση και καλή διατροφή που θα ενισχύσουν τις φυσικές άμυνες των παιδιών στην αντιμετώπιση του άγχους.
  • Ενισχύστε την προσπάθεια χωρίς κριτική.
  • Δημιουργήστε περιβάλλον κατάλληλο για μελέτη.
  • Μάθετε να ξοδεύετε χρόνο. Μεγάλο μέρος των εφήβων που εκφράζουν άγχος για τις εξετάσεις, έχουν ανάγκη να μιλήσουν με κάποιον για να νιώσουν καλύτερα. Μη χάνετε ευκαιρία να τους δείξετε ότι είστε διαθέσιμοι.
  • Βοηθείστε τα παιδιά σας να αντιμετωπίσουν το άγχος τους συζητώντας μαζί τους για τους λόγους που μπορεί να το προκαλούν. Από τη μεταξύ σας συζήτηση μπορεί να προκύψουν κάποιες καινούργιες ιδέες και λύσεις. Μπορείτε να δημιουργήσετε αντίστοιχες ευκαιρίες ξοδεύοντας περισσότερο χρόνο για συζήτηση με άλλους γονείς ή εκπαιδευτικούς.
  • Συμβουλευτείτε ειδικούς αν αισθάνεστε ότι το χρειάζεστε.

Να θυμάστε: Το να αισθάνεται κανείς άγχος είναι φυσιολογικό. Φράσεις του τύπου«το άγχος της αποτυχίας είναι φυσιολογικό», «όλοι έχουμε σε αντίστοιχες συνθήκες παρόμοιο άγχος …» «ακόμα κι αν δεν περάσεις, υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις…» «αν δεν περάσεις για το μόνο που θα στενοχωρηθώ είναι γιατί δεν θα ανταμειφθούν οι κόποι σου…», «Κάθε αποτυχία είναι μια ευκαιρία μάθησης!…» σίγουρα θα κάνουν τα παιδιά σας να νιώσουν καλύτερα.

image006-21 Οι εξετάσεις είναι σημαντικές- αλλά δεν αποτελούν τη μόνη οδό για τη μελλοντική επιτυχία και ευτυχία. Η επιτυχία στη ζωή δεν εξαρτάται μόνο από την επιτυχία στις εξετάσεις και καλό είναι να βλέπουμε τα πράγματα στις αληθινές τους διαστάσεις.
Ο κύριος σκοπός της εκπαίδευσης είναι να βοηθήσει τους νέους ανθρώπους να μαθαίνουν να ανταποκρίνονται με επιτυχία στις συνεχώς μεταβαλλόμενες κοινωνικοπολιτικές και οικονομικές συνθήκες. Επομένως, ο στόχος των γονιών και των εκπαιδευτικών είναι να βοηθήσουν τους μαθητές να αγαπήσουν τη μάθηση και να δημιουργήσουν τις κατάλληλες συνθήκες –και στην δύσκολη στιγμή των εξετάσεων- που θα επιτρέψουν στο παιδί να συνεχίσει και μετά απ’ αυτές να θέλει να μαθαίνει.

geroskipou

This information box about the author only appears if the author has biographical information. Otherwise there is not author box shown. Follow YOOtheme on Twitter or read the blog.

Pafos 2017

Cyprus Tourism Organisation

Bus Schedule