image001-6

Θρήνος

Written by geroskipou on . Posted in Άρθρα

«Θρήνος, το τίμημα που πληρώνουμε για την αγάπη….»

Parkes

 

 

image001-6

Τι καταλαβαίνει ένα παιδί για το θάνατο, πώς αισθάνεται όταν χάνει κάποιο αγαπημένο του πρόσωπο, τι πρέπει να πούμε σ’ ένα παιδί και πώς να το στηρίξουμε; Όλα αυτά είναι ερωτήματα τα οποία γεννιούνται σε κάθε οικογένεια που χάνει ένα αγαπημένο της πρόσωπο.

 

Ο θάνατος του πατέρα, της μητέρας, ενός αδελφού, παππού, γιαγιάς ή άλλου αγαπημένου προσώπου είναι ό,τι πιο οδυνηρό μπορεί να συμβεί στη ζωή ενός παιδιού. Τα παιδιά όμως στις μέρες μας δεν είναι τόσο προστατευμένα από τα δυσάρεστα γεγονότα της ζωής, όσο θα θέλαμε να πιστεύουμε ότι είναι. Είναι εξοικειωμένα με την έννοια του θανάτου, μιας και αποτελεί μέρος της φαντασίας τους, αλλά και μέρος της καθημερινής τους ζωής. Υπάρχει μέσα στα βιβλία, τα παραμύθια που διαβάζουν, στα τηλεοπτικά προγράμματα και τις κινηματογραφικές ταινίες που βλέπουν. Τα παιδιά λοιπόν γνωρίζουν πολύ καλά την έννοια του θανάτου. Ο τρόπος όμως με τον οποίο αντιλαμβάνονται την έννοια αυτή περνά μέσα από ορισμένα διαδοχικά στάδια κατανόησης, που αντιστοιχούν σε συγκεκριμένες ηλικίες:

3-5 ετών: αντιλαμβάνεται το θάνατο σαν κάτι όπως ο ύπνος, σαν ένα φαινόμενο που δεν είναι οριστικό. Πιστεύει ότι ο νεκρός εξακολουθεί να ζει εκεί που βρίσκεται, να τρώει, να πίνει, να κινείται κλπ.

5-9 ετών: ενώ αντιλαμβάνεται την οριστικότητα του θανάτου πιστεύει ότι είναι κάτι που μπορεί να συμβεί μόνο στους άλλους και όχι στον ίδιο. Προσωποποιεί το θάνατο, δίνοντας του τη μορφή του «φαντάσματος» ή του «μπαμπούλα».

10 ετών και άνω: αντιλαμβάνεται το θάνατο όπως και οι ενήλικες, σαν κάτι αναπόφευκτο, οριστικό και που μπορεί να συμβεί σε όλους.

Τα παιδιά λοιπόν καταλαβαίνουν την απώλεια και συγχρόνως υποφέρουν εξαιτίας της. Δεν μένουν ασυγκίνητα στο χαμό αγαπημένων προσώπων, έστω και αν πολλές φορές η συμπεριφορά τους μας δίνει λανθασμένη εντύπωση. Απλά ο θρήνος των παιδιών είναι διαφορετικός από των ενηλίκων. Τα παιδιά δεν αντέχουν τόσο πόνο μαζεμένο γι’ αυτό και θρηνούν με δόσεις. Τη μια στιγμή μπορεί να είναι θλιμμένα και την αμέσως επόμενη να γελούν και να παίζουν, χωρίς αυτό όμως να σημαίνει πως «έχουν ξεπεράσει τη θλίψη τους». Επίσης, λόγω του φτωχού τους λεξιλογίου εκφράζουν το θρήνο τους έμμεσα, στο παιχνίδι και τις ζωγραφιές τους, μέσα από αλλαγές στη συμπεριφορά τους, στον ύπνο, στο φαγητό τους κλπ. Μπορεί να γίνουν επιθετικά, να κλειστούν στον εαυτό τους, να μειωθεί η απόδοσή τους στο σχολείο, να εκδηλώσουν συμπεριφορές προηγούμενων σταδίων ανάπτυξης (πιπίλα, ενούρηση, εξάρτηση από ενήλικες), να αναπτύξουν διάφορες φοβίες π.χ φόβο για το σκοτάδι, φόβο αποχωρισμού, αλλά και να εκδηλώσουν σωματικά συμπτώματα όπως πονοκέφαλοι, στομαχικές διαταραχές, αναπνευστικά προβλήματα κλπ.

Διαπιστώνουμε λοιπόν ότι τα παιδιά δεν εξαιρούνται της διαδικασίας του πένθους. Η άποψη ότι τα παιδιά δεν αισθάνονται τον πόνο, γιατί δεν είναι συναισθηματικά ώριμα και δεν καταλαβαίνουν, δεν ευσταθεί. Τα παιδιά όχι μόνο καταλαβαίνουν πότε έχει συμβεί κάτι δυσάρεστο στην οικογένειά τους, αλλά ταυτόχρονα μπορούν και να το ξεπεράσουν, εφόσον τους δοθεί η ευκαιρία να μάθουν την αλήθεια και να μοιραστούν με τους ανθρώπους που αγαπούν τα φυσιολογικά συναισθήματα που έχουν όλοι όσοι υποφέρουν. Πώς θα το πετύχετε αυτό;

Ενημερώστε το παιδί έγκαιρα, αξιόπιστα και με απλά λόγια. Η καθυστέρηση δημιουργεί σύγχυση στο παιδί, παρερμηνείες και φόβο. Εξηγήστε του με ακρίβεια και ειλικρίνεια τι συνέβη, πώς συνέβη και προσαρμόστε το λεξιλόγιό σας στο επίπεδο κατανόησης του παιδιού.

Χρησιμοποιήστε τις σωστές λέξεις. Χρησιμοποιήστε λέξεις όπως «πέθανε, θάνατος» παρά ασαφείς εκφράσεις όπως «χάθηκε, έφυγε, τον πήρε ο Θεός» κλπ. Οι ασαφείς εκφράσεις συχνά παρερμηνεύονται, ιδιαίτερα από πολύ μικρότερα παιδιά που δυσκολεύονται να κατανοήσουν ότι ο θάνατος είναι οριστικός. Σε τέτοιες εξηγήσεις το παιδί μπορεί να θυμώσει με το αγαπημένο πρόσωπο που έφυγε χωρίς να το αποχαιρετήσει, να απογοητευτεί που δεν επιστρέφει, ή να νιώσει θυμό προς το Θεό που του στερεί το αγαπημένο του πρόσωπο.

Μην ωραιοποιείτε την πραγματικότητα. Η πραγματικότητα αν και οδυνηρή δεν αλλάζει. Μπορείτε να εξηγήσετε τι συμβαίνει όταν πεθάνει κάποιος λέγοντας, για παράδειγμα, ότι «το σώμα του σταματά να λειτουργεί, η καρδιά του δεν κτυπά πια, δεν σκέπτεται, δεν αισθάνεται. Βάζουμε το σώμα του σ’ ένα κουτί που το λέμε φέρετρο και το θάβουμε στη γη, στο νεκροταφείο». Οι μεταφυσικές ερμηνείες είναι δυσνόητες για τα πολύ μικρά παιδιά, καθώς έχουν την τάση να κατανοούν αυτά που τους λέμε με κυριολεκτικό τρόπο.

Τονίστε στο παιδί ότι δεν έχει ευθύνη γι’αυτό που συνέβη. Διαβεβαιώστε το ότι τίποτα απ’ όσα έκανε, σκέφτηκε ή είπε (αταξίες, απαγορευμένες πράξεις ή σκέψεις) δεν προκάλεσαν το θάνατο του αγαπημένου του προσώπου και τονίστε ότι δεν υπάρχει τίποτα που θα μπορούσε να είχε κάνει για να αποτρέψει αυτόν το θάνατο.

Πληροφορήστε το παιδί για το τι θα συμβεί από δω και πέρα. Τα παιδιά ανησυχούν για το μέλλον τους (ποιος θα τα φροντίσει, θα τα διαβάσει κλπ.). Ενημερώστε τα για τις συνήθειες που θα παραμείνουν σταθερές, αλλά και για τις αλλαγές που πρόκειται να συμβούν στη ζωή της οικογένειας.

image002-6 Δεν υπάρχει λοιπόν καμία αμφιβολία πως, όσο και να προσπαθούμε, δεν μπορούμε να «προστατεύσουμε» ένα παιδί από την εμπειρία του θανάτου ούτε από τον ψυχικό πόνο που βιώνει όταν πεθάνει ένα από τα αγαπημένα πρόσωπα. Ο πόνος αυτός είναι το τίμημα που πληρώνει καθένας που αγαπά. Τα παιδιά έχουν τεράστια αποθέματα δύναμης και αποφασιστικότητας για να εξελιχθούν και να μεγαλώσουν. Συχνά ωριμάζουν πρόωρα μέσα από τις δύσκολες συνθήκες που αντιμετωπίζουν, δίνοντας ένα βαθύτερο νόημα στη ζωή τους. Αν θέλουμε λοιπόν να βοηθήσουμε τα παιδιά πρέπει να τους δώσουμε την ευκαιρία να μάθουν την αλήθεια και να εκφράσουν τα συναισθήματά τους.

Χαραλάμπους

Δέσποινα

 

 

 

Article Hits: {hits}310{/hits}

 

geroskipou

This information box about the author only appears if the author has biographical information. Otherwise there is not author box shown. Follow YOOtheme on Twitter or read the blog.

Pafos 2017

Cyprus Tourism Organisation

Bus Schedule