tug-of-war

Διαζύγιο και παιδί

Written by geroskipou on . Posted in Άρθρα

Διαζύγιο και παιδίtug-of-warΑναμφισβήτητα, μέσα από το θεσμό της οικογένειας επιτελούνται και καλύπτονται μια σειρά από βιο-κοινωνικές και οικονομικές λειτουργίες, καθώς και ένα πλέγμα ψυχολογικών λειτουργιών, που χαρακτηρίζουμε ως οικογενειακό περιβάλλον. Τα μέλη της οικογένειας λειτουργούν στη βάση της αλληλοαποδοχής, της αυτονομίας, της ελευθερίας και του αλληλοσεβασμού. Ως ομάδα συγκροτημένη, η οικογένεια έχει τη δική της δυναμική, που προσδιορίζεται από ιδιότυπες συναισθηματικές σχέσεις και δεσμούς ανάμεσα στα μέλη της.

Η βαθιά συναισθηματική αλληλεπίδραση των μελών της οικογένειας είναι αυτή ακριβώς που καθιστά δύσκολες και δραματικές τις ανακατατάξεις των δυναμικών – των ρόλων, των στάσεων και των συναισθημάτων – όταν επισυμβεί μια μεταβολή στη συγκρότησή της. Μια τέτοια αρνητική μεταβολή στη δομή της οικογένειας είναι το διαζύγιο. Το διαζύγιο, ακόμα και το πιο πολιτισμένο, είναι μια ψυχικά τραυματική εμπειρία για τους συζύγους, αλλά είναι ακόμη περισσότερο οδυνηρό για το ψυχικό κόσμο των παιδιών.

Η οικογενειακή «αναστάτωση» που προκαλεί ένα διαζύγιο βιώνεται από κάθε παιδί τελείως διαφορετικά και αυτό εξαρτάται από την ηλικία του, την προσωπικότητά του και τη θέση που κατέχει στη σειρά των αδελφών (πρωτότοκος, δευτερότοκος, μοναχοπαίδι). Πέρα από την απώλεια του ενός γονέα, τα παιδιά καλούνται να αντιμετωπίσουν νέες συνθήκες ζωής, όπως την πιθανή αλλαγή σπιτιού και του τρόπου ζωής, την πιθανή αλλαγή σχολείου, την απώλεια φίλων, συγγενών ακόμη και κατοικίδιων ζώων. Παράλληλα τα παιδιά προσπαθούν να χειριστούν συναισθηματικά τη διάλυση της οικογένειάς τους.
Μέσα σε αυτήν την επώδυνη διαδικασία τα περισσότερα παιδιά νιώθουν «μπαλάκι» και πολύ συχνά πιέζονται και αγχώνονται, με αποτέλεσμα να προκαλούνται διάφορες αντιδράσεις και συναισθήματα στα παιδιά, συναισθήματα που μπορεί να μην τα εκφράζουν, αλλά μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά τη συμπεριφορά τους.

ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΖΥΓΙΟ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ
Ορισμένα παιδιά μπορεί να βιώνουν πολύ άσχημα την κατάσταση του χωρισμού και αντιδρούν στο γεγονός αυτό με την αλλαγή της συμπεριφοράς τους στο σπίτι και στο σχολείο. Η αλλαγή αυτή στη συμπεριφορά του παιδιού σίγουρα σημαίνει ότι το παιδί υποφέρει.

Οι ψυχολογικές αντιδράσεις των παιδιών κατά το διαζύγιο εξαρτώνται από την ηλικία τους. Τα παιδιά της προσχολικής ηλικίας αρχικά αντιδρούν με δάκρυα και θυμό, με στάδια έντονης σιωπής, σε σημείο αδιαφορίας. Κάποια από τα συνήθη συμπτώματα είναι διαταραχές στον ύπνο, στο φαγητό, επιθετικότητα, παλινδρόμηση σε προηγούμενες συμπεριφορές και αυξημένη προσκόλληση στον ένα γονέα.
Τα παιδιά σχολικής ηλικίας παρουσιάζουν θλίψη και έντονο θυμό, με μεγαλύτερη διάρκεια των συμπτωμάτων στα αγόρια. Ακόμη εκφράζουν αδυναμία συγκέντρωσης και παραμέληση των μαθημάτων τους.

Οι έφηβοι εμφανίζουν σημάδια κατάθλιψης και δίνουν την εντύπωση ότι απομακρύνονται από την οικογενειακή ζωή και καταφεύγουν σε φίλους. Πολλές φορές παρουσιάζουν αντικοινωνική συμπεριφορά, επιθετικότητα, χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών (οινόπνευμα, ναρκωτικά), σεξουαλική ελευθερία και άγχος για το μέλλον τους.

Συνοψίζοντας τις αντιδράσεις των παιδιών θα μπορούσαμε να τις χωρίσουμε ως ακολούθως:child-in-the-middle

1. Αρνητικές αντιδράσεις
–    Θυμός: για τους δύο γονείς, για τον εαυτό τους, τα αδέρφια (μπορεί να είναι κρυμμένος θυμός ή να εκφράζεται με λέξεις ή με τη συμπεριφορά), και συχνές σκηνές αδερφικής αντιζηλίας ή καυγάδες.
–    Άρνηση: Κάνουνε σαν να μην υπήρξε το διαζύγιο ή σαν να μην τα έχει επηρεάσει καθόλου ή προσπαθούνε να ενώσουν τους γονείς.
–    Φόβος: Στενοχωριούνται για τη δική τους ή την ασφάλεια άλλων, εκφράζουν φόβους για την υγεία τους και για το ποιος θα τα φροντίζει στο μέλλον, είναι πολύ γκρινιάρικα, και αναζητούν συνεχώς προσοχή και διαβεβαίωση ότι όλα είναι εντάξει.
–    Ενοχές και αυτοκατηγόριες: Πολλές αναφορές στο «αν δεν χωρίζατε», ρωτάνε συνεχώς γιατί, ζητάνε διαβεβαίωση και ανακούφιση, κατηγορούν τον εαυτό τους με άμεσους ή καλυμμένους τρόπους, κάνουν σαν να επιζητούν (υποσυνείδητα) κάποια τιμωρία.
–    Αλλαγές ύπνου / υγείας: Μικροπαράπονα σχετικά με την υγεία τους, αλλαγές στην όρεξη, αλλαγές στον ύπνο, άσχημα όνειρα, φόβος να κοιμηθούνε μόνα τους.
–    Ανασφάλεια: Κρέμονται συνεχώς από τον/την γονιό, αρνούνται να πάνε στο σχολείο, έχουν αυξημένα κτητικότητα για ανθρώπους, ζώα και αντικείμενα, τραβάνε τα πράγματα στα όριά τους και ελέγχουν τα όρια που θέτουν οι γονείς, ειδικά όταν πάνε από το σπίτι του/της ενός γονιού στο σπίτι του/της άλλης, αναζητούνε υποκατάστατα των γονιών (παππούς, γιαγιά κλπ) για ανακούφιση.
–    Προστασία των γονιών: Φέρονται σαν να είναι ενήλικες, κρύβουν τη λύπη τους ώστε να ανακουφίσουν και να παρηγορήσουν τον/την γονιό.
–    Παλινδρόμηση: Επιστρέφουν σε προηγούμενο στάδιο λειτουργικότητας: – ζητάνε κάποιο αγαπημένο αντικείμενο για να κοιμηθούν, πχ κουβέρτα, αρκουδάκι, πιπίλα κλπ μετά από κάποιο διάστημα που δεν το χρειαζότανε, «βρέχονται» την νύχτα κλπ.
–    Λύπη: Μπορεί να φαίνονται λυπημένα συνεχώς ή κατά διαστήματα, να κλαίνε, να είναι κουρασμένα ή υπερκινητικά ή αποσυρμένα.
–    Το διαζύγιο σημαίνει ακόμα κοινωνικό στίγμα και ότι ανάλογα αντιμετωπίζεται ο διαζευγμένος και τα παιδιά διαζευγμένων γονιών.

2. Θετικές αντιδράσεις
Παρόλο που το διαζύγιο είναι επώδυνη διαδικασία δεν θα μπορούσαμε να παραβλέψουμε ότι υπάρχουν και θετικές αντιδράσεις των παιδιών σε αυτό. Πρώτιστα, με το χωρισμό τα παιδιά απαλλάσσονται από το αρνητικό κλίμα των συνεχών συγκρούσεων και καβγάδων μέσα στην οικογένεια. Επίσης οι γονείς συνήθως έχουν πιο ποιοτική και στενή επαφή με τα παιδιά μετά το χωρισμό παρά πριν. Αφιερώνουν περισσότερο χρόνο και είναι πρόθυμοι να ικανοποιήσουν τις λογικές επιθυμίες των παιδιών.

ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΜΕΤΡΙΑΣΜΟ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΔΙΑΖΥΓΙΟΥ
Με πρώτο μέλημα τα παιδιά και την καλή ψυχολογική τους κατάσταση, οι γονείς που αποφασίζουν να χωρίσουν πρέπει να φροντίσουν ώστε να γίνει με τα παιδιά τους ανοικτή συζήτηση για τα πιο κάτω:

    Να γίνει ξεκάθαρο ότι οι γονείς σκοπεύουν να διαλύσουν το γάμο τους, να ζουν σε ξεχωριστά σπίτια γιατί δεν αγαπούν πια ο ένας τον άλλον και δεν μπορούν να ζήσουν μαζί χωρίς να τσακώνονται. Το διαζύγιο δεν οφείλεται σε οτιδήποτε που μπορεί να έχουν κάνει τα παιδιά.
    Η πρόθεσή τους είναι να εξακολουθήσουν να υπάρχουν ως γονείς για τα παιδιά τους, να τα αγαπούν και να τα φροντίζουν ώσπου να μεγαλώσουν. Υπόσχονται ότι αυτό θα γίνει έστω κι αν ξαναπαντρευτούν και αν έχουν άλλα παιδιά.
    Τα παιδιά θα ζουν στο σπίτι του ενός από τους δύο γονείς και θα επισκέπτονται τον άλλον τακτικά. Θέλουν και οι δύο να διατηρηθεί ο δεσμός των παιδιών με τον άλλο γονέα.
    Ο χωρισμός είναι οριστικός έστω κι αν διατηρηθούν φιλικές σχέσεις μεταξύ των γονέων. Αυτό δε σημαίνει ότι θα ξαναζήσουν μαζί.
    Οι γονείς γνωρίζουν ότι τα παιδιά θα θυμώσουν, θα ανησυχήσουν, θα νιώσουν ανασφάλεια. Λυπούνται γι’αυτό και θα βοηθήσουν τα παιδιά τους να ελέγξουν αυτά τα συναισθήματα.
    Το διαζύγιο δεν είναι σήμερα σπάνιο φαινόμενο. Γι’αυτό και τα παιδιά δεν πρέπει να αισθάνονται διαφορετικά από τα άλλα ή να ντρέπονται γιατί οι γονείς τους έχουν χωρίσει.
    Τα παιδιά πρέπει να μην αναμιχθούν στις αντιδικίες των γονέων. Οι γονείς θα προσπαθήσουν να μην κατηγορούν στα παιδιά ο ένας τον άλλο.
    Δε θέλουν οι γονείς τα παιδιά να μεταφέρουν μηνύματα από τον έναν στον άλλον, ούτε επιθυμούν να λένε στον ένα τι κάνει ο άλλος.
    Οι γονείς, μαζί ή ξεχωριστά, θα συζητούν με τα παιδιά όλα τα παραπάνω πριν, κατά και μετά το διαζύγιο. Είναι αναμενόμενο ότι θα είναι δύσκολο γι’αυτά να προσαρμοσθούν στη νέα κατάσταση, αλλά πρέπει να εκδηλώνουν τα συναισθήματά τους με όποιο τρόπο θέλουν και είναι ελεύθερα να βάζουν ερωτήματα που οι γονείς θα προσπαθούν να απαντήσουν.

Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι τα παιδιά όπως και οι ενήλικοι, δεν ξεχνούν έτσι απλά ούτε εύκολα. Όποια και να είναι η σχέση του παιδιού με τους γονείς πριν το χωρισμό, μετά την αποχώρηση του ενός από τους δύο, θυμάται και σκέφτεται τον γονέα που είναι απών. Είναι δικαίωμα του κάθε παιδιού να έχει επαφή και να διατηρεί σχέσεις και με τους δύο γονείς, ενώ τα παιδιά ξεπερνούν πιο εύκολα το χωρισμό των γονέων τους όταν δέχονται αγάπη, φροντίδα και ενδιαφέρον και από τους δύο γονείς. Αισθάνονται ασφαλή και αποκτούν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, γεγονός που τα βοηθά να χτίσουν σταθερές και υγιείς σχέσεις και φιλίες στο μέλλον.

Παράλληλα είναι καλό να γίνει κάποια προετοιμασία των παιδιών για το μέλλον. Στα περισσότερα διαζύγια υπάρχει και συνέχεια: Είναι ο νέος γάμος, ή οι νέοι γάμοι που θα κάνουν οι διαζευγμένοι σύζυγοι, με νέα πρόσωπα, που θα φέρουν, ενδεχόμενα, μαζί τους και παιδιά από προηγούμενους γάμους. Μπορεί να γεννηθούν και άλλα παιδιά από το νέο γάμο. Θα υπάρξουν, δηλαδή, ξανά και ξανά αλλαγές της οικογενειακής συγκρότησης, με συνακόλουθη απαίτηση προς όλα τα πρόσωπα που τη συναποτελούν, να κάνουν τις νέες προσαρμογές τους.
Αυτό που χρειάζονται τα παιδιά είναι η στήριξή ΣΑΣ για να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες της ζωής τους και να αποδεχτούν το χωρισμό και τη διάλυση της οικογένειας. Μπορείτε να βοηθήσετε το παιδί σας ακούγοντας τις ανησυχίες και τους φόβους του και αντιμετωπίζοντας τις εκρήξεις του με τρυφερό αλλά αποφασιστικό τρόπο. Ολοκληρώνοντας πρέπει να γνωρίζουμε όλοι ότι οι δεσμοί των παιδιών με τους γονείς τους είναι μοναδικοί και ιδιαίτεροι και οι γονείς θα πρέπει να μην το ξεχνούν και να το σέβονται!

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
Iatronet.gr  Υγεία-Ψυχική υγεία- Διαζύγιο (2005)
Medlook Πληροφόρηση για την υγεία: Παιδιά και Διαζύγιο (2007)
Specialeducation.gr   Διαζύγια: Επιπτώσεις σε παιδιά και έφηβους (2004)
Womenonly.gr   Διαζύγιο και παιδιά (2006)
MedNutrition.gr   Χωρισμένοι …με παιδιά
Psynet.gr    Πληροφόρηση για την ψυχική υγεία (2008)
Τζούντιθ, Β. και Σαντρ, Μ. (2005). Παιδιά Και Διαζύγιο. Εκδόσεις: Μίνωας.
Χατζηχρίστου, Χ. (2000) Διαζύγιο και Παιδιά. Εκδόσεις: Ελληνικά Γράμματα.
Πετρόχειλος, Χ. (2008) Πώς να μιλήσετε σε ένα παιδί για το διαζύγιο. (άρθρο)

Article Hits: {hits}303{/hits}

geroskipou

This information box about the author only appears if the author has biographical information. Otherwise there is not author box shown. Follow YOOtheme on Twitter or read the blog.

Pafos 2017

Cyprus Tourism Organisation

Bus Schedule