image001-11

Ο ρόλος του πατέρα!

Written by geroskipou on . Posted in Άρθρα

Ο ρόλος του πατέρα!

της Σοφία Καραβασίλη*

Με αφορμή τη Γιορτή του Πατέρα στις 16 Ιουνίου

 

image001-11Πατέρας, μπαμπάς, μπαμπάκας, μπαμπούλης, πατερούλης…….. !

Πολλές οι λέξεις, ένας όμως ο ρόλος. Ένας και μοναδικός σαν υπόσταση… Μοναδικός και θαυμάσιος σαν σχέση!

Με αφορμή αυτή τη μοναδική γιορτή, που λίγοι γνωρίζουν, θα ήθελα να επισημάνω με αυτό το άρθρο πως όσο απαραίτητη είναι η συμμετοχή του πατέρα στο να έρθει στον κόσμο ένα παιδί άλλο τόσο σημαντική είναι η συμμετοχή του και στην ανατροφή του.

Για να δούμε όμως στο πέρασμα των αιώνων τη σημασία του ρόλου του…

Στις παραδοσιακά πατριαρχικές κοινωνίες ο πατέρας αποτελούσε καταρχήν μια αυταρχική φιγούρα, απόλυτος κυρίαρχος της οικογένειας και εξουσιαστής της ζωής και του θανάτου κάποιων μελών. Ήταν ιερέας και δικαστής του σπιτιού και εξουσίαζε όχι μόνο τη γυναίκα του και τα παιδιά του αλλά και τους ανύπαντρους συγγενείς και το υπηρετικό προσωπικό. Η δύναμή του πήγαζε από το θεό και το βασιλιά, ενώ στη μικρή κοινωνία του σπιτιού αντιπροσώπευε και τους δύο θεωρώντας σαν ιδανική μορφή πατέρα την εικόνα του θεού της παλαιάς διαθήκης: αυστηρός και δίκαιος.

Κατά τον 16ο και 17ο αιώνα η πατριαρχική δύναμη εδραιώθηκε ακόμη περισσότερο. Κηδεμόνας των παιδιών και αρμόδιος για την ηθική τους διαπαιδαγώγηση, ο πατέρας κατείχε σχεδόν απεριόριστα δικαιώματα πάνω τους. Μπορούσε να τα κυνηγήσει, να τα χτυπήσει, να τα αφήσει να πεινάσουν, να τα αποδιώξει.

Η εξέχουσα αυτή θέση του πατέρα, που ήταν ταυτόχρονα κυρίαρχος, θρησκευτικός ηγέτης και κηδεμόνας, ήταν ανάλογη με την κατώτερη θέση που κατείχε η μητέρα, η οποία μαζί με τα υπόλοιπα θηλυκά μέλη της οικογένειας ήταν υπεύθυνη για το μεγάλωμα των μικρών παιδιών, μόνο όμως ως βοηθός, που εκτελούσε τις επιθυμίες του.

Κατά το 18ο αιώνα η μητέρα ακολουθούσε τη βούληση του πατέρα σε ό, τι αφορούσε τα παιδιά της.

Από το 19ο αιώνα όμως, και όσο η ζωή στην οικογένεια άρχισε να αποκτά μεγαλύτερη συναισθηματική χροιά, άρχισε να κερδίζει έδαφος. Πολλές φορές, μάλιστα, έπαιρνε το μέρος των παιδιών υποστηρίζοντάς τα μπροστά στον πατέρα.

Βέβαια ο πατέρας ήταν ακόμη απολύτως απαραίτητος για τα παιδιά του, ακόμη κι αν εκείνος «έμπαινε» στη ζωή τους αρκετά αργότερα από τη μητέρα, μόλις δηλαδή τα παιδιά άρχιζαν να μιλούν και να κατανοούν. Το βασικό του καθήκον παρέμενε η τιμωρία, όπως και παλιότερα, ενώ επιπλέον ήταν ο άνθρωπος που όφειλε να θέτει όρια στην «τυφλή» αγάπη της μητέρας προς τα παιδιά της, η οποία τελικά μπορούσε και να τα βλάψει, ειδικά μάλιστα αν επρόκειτο για αγόρια.

Επιπλέον ο πατέρας ήταν εκείνος που μεσολαβούσε ανάμεσα στα παιδιά του και στον κόσμο, ενώ είχε την υποχρέωση να τους μεταβιβάζει τους κοινωνικούς νόμους και τις αξίες και να τους εξηγεί για τη ζωή εκτός της οικογένειας, για την οποία η μητέρα δεν κατείχε και πολλά, αφού ήταν σχεδόν αποκλεισμένη από τον έξω κόσμο. Στην αστική κοινωνία ο πατέρας δεν ήταν μόνο ο άνθρωπος που συντηρούσε τα παιδιά του, αλλά συνάμα εκείνος που καθόριζε και τη μόρφωση και, κατά συνέπεια, και το κοινωνικό μέλλον του γιου του κι εκείνος που φρόντιζε (μαζί με τη μητέρα) για το γάμο της κόρης του. Κατά κανόνα τα παιδιά του κληρονομούσαν την περιουσία του και λάμβαναν κοινωνική θέση αντίστοιχη με τη δική του.

image002-11Ένας πατέρας δεν ήταν υποχρεωμένος να κάνει και πολλά άλλα πράγματα για να θεωρηθεί καλός πατέρας. Εάν είχε ισχυρή προσωπικότητα και αποτελούσε πρότυπο προς μίμηση για το γιο του, αν συντηρούσε εξ’ ολοκλήρου την οικογένειά του και της ενέπνεε σεβασμό, τότε ήταν καλός πατέρας.

Με την πάροδο του χρόνου οι άνδρες έχασαν την ισχύ της δύναμής τους.

Η φιγούρα του εργαζόμενου πατέρα, που έλειπε διαρκώς, άρχισε να ξεθωριάζει, ενώ ταυτόχρονα άρχισε να κερδίζει έδαφος η μορφή της μητέρας. Η ύπαρξη της μητέρας, που ήταν συνεχώς παρούσα και περνούσε περισσότερο χρόνο με τα παιδιά της, έγινε καθοριστική. Από την απεριόριστη δικαιοδοσία που είχε επάνω στα παιδιά του, το μόνο που απέμεινε στον πατέρα ήταν μια μικρή απειλή στο στόμα της μητέρας: «Μόνο να ‘ρθεί το βράδυ ο μπαμπάς σου και θα δεις! Θα του πω όλες τις αταξίες σου!».

Η παλιάς μορφής πατρότητα πήγαζε από το δικαίωμα κυριαρχίας του πατέρα στα παιδιά του και τυπικά κατοχυρωνόταν από την πλεονεκτική θέση του άνδρα στην πατριαρχική κοινωνία. Κι ως τέτοια έχασε πλέον τη βάση της στήριξής της.

Ιστορικά η απώλεια δύναμης του πατέρα ταυτίζεται με την απότομη ισχυροποίηση της μητέρας.

Στον 20ο πια αιώνα άρχισε να ξεπροβάλλει «νέος πατέρας» ή καλύτερα ένας νέος τύπος πατρικής μορφής: ένας πατέρας που μοιάζει στη μητέρα, που κοπιάζει να προσεγγίσει συναισθηματικά τα παιδιά του, που παρακολουθεί το μεγάλωμά τους, απολαμβάνει την εμπιστοσύνη τους, που παίζει μαζί τους και είναι πάντοτε παρών, όταν τον χρειαστούν.

Οι έρευνες δείχνουν ότι 9 στους 10 άνδρες συμμετέχουν στον οικογενειακό προγραμματισμό, την εγκυμοσύνη και τον τοκετό.

Και αν αναλογιστούμε ότι στο παρελθόν ο τοκετός αποτελούσε καθαρά και αποκλειστικά γυναικεία υπόθεση και λάμβανε χώρα σ’ έναν κύκλο γυναικών που είχαν ήδη τεκνοποιήσει, ενώ οι άντρες ούτε επιτρεπόταν αλλά ούτε κι επιθυμούσαν να παρευρεθούν, θα κατανοήσουμε την τεράστια σημασία της φαινομενικά μικρής αυτής λεπτομέρειας. Οι άνδρες βιώνουν την εμπειρία αυτή σαν ένα κοινό επίτευγμα του ζευγαριού.

Πολλοί άνδρες σήμερα είναι πρόθυμοι ν’ αλλάξουν τα μωρά τους, να τα ταΐσουν, να αντικαταστήσουν τη σύζυγό τους τις νύχτες ή τα Σαββατοκύριακα, όταν χρειαστεί.

Παράλληλα τα αποτελέσματα των εμπειρικών ερευνών έδειξαν: Οι πατεράδες αφιέρωναν κατά μέσο όρο δύο ώρες την εβδομάδα στη φροντίδα των παιδιών τους ενώ οι μητέρες εννέα έως δεκαοχτώ ώρες. Μια άλλη ουσιαστική διαφορά μεταξύ μητέρων και πατεράδων συνίσταται στο γεγονός ότι οι άνδρες το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου, που περνούν με τα παιδιά τους, το καταναλώνουν παίζοντας μαζί τους, ενώ ο γυναίκες φροντίζοντάς τα. Ακόμη και πατέρες σε οικογένειες που έχουν ξεπεράσει την έως τώρα παραδοσιακή κατανομή των ρόλων, ασχολούνται λιγότερο με τα παιδιά τους απ’ ό, τι οι μητέρες – και στην καλύτερη περίπτωση – περίπου όσο κι αυτές.

«Είμαστε της άποψης ότι η ουσιαστική συμμετοχή των πατεράδων στη φροντίδα των παιδιών θα αποτελέσει πραγματική ψυχολογική επανάσταση», έγραψε το 1979 η γνωστή Αμερικανίδα φεμινίστρια Phyllis Chesler. Η επανάσταση αυτή παρά τα εμφανή δείγματα της «νέας πατρότητας» δεν έχει ακόμα συντελεστεί.

Τι εμποδίζει άραγε τους μισούς περίπου των πατεράδων να αναλάβουν πραγματικά καθήκοντα ανατροφής και φροντίδας των παιδιών τους; Δεν μπορούν; Δεν θέλουν; Οι λόγοι που τους εμποδίζουν είναι εξωτερικοί ή βρίσκονται μέσα τους;

Ο νέος πατέρας σύμφωνα με νεότερους μελετητές (όπως ο Heioz Booor- Deo) και σύμφωνα με την εμπειρία μου αποτελεί «ένα είδος βοηθητικού προσωπικού για τη μητέρα, ένα πρόσωπο για τις δύσκολες περιστάσεις. Τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο».

Πολλοί πατεράδες, ακόμη κι αν έχουν λάβει ενεργό μέρος στην εγκυμοσύνη και στον τοκετό, αρκούνται στο ρόλο του βοηθού της μητέρας, ενός βοηθού που αρχικά τη ζηλεύει και αργότερα προσαρμόζεται. Οι περισσότεροι επιστρέφουν στον παραδοσιακό πατρικό ρόλο, συγκεντρώνονται στο επάγγελμά τους και στην εξοικονόμηση χρημάτων και «εγκαταλείπουν» τη μητέρα και το παιδί.

Στην περίπτωση αυτή η γυναίκα είναι αυτή, που αποδεχόμενη αυτή την κατανομή ρόλων, ωθεί τον άνδρα στο περιθώριο.

Μια πραγματικά δίκαιη σχέση συντροφικότητας απαιτεί ίση ευθύνη και για τους δύο γονείς, ενδεχομένως σε διαφορετικούς αλλά σε ισάξιους τομείς του νοικοκυριού και της φροντίδας των παιδιών.

 

Τι συμβαίνει σήμερα…

Ο παραδοσιακός πατρικός ρόλος έχει πια ξεθωριάσει. Η συμμετοχή του πατέρα στην ανατροφή του παιδιού είναι τώρα πιο επιτακτική παρά ποτέ. Η παρουσία της μητέρας είναι πολύ σημαντική αλλά αυτό δεν αποδυναμώνει καθόλου την πολύτιμη προσφορά του πατέρα στη στενή παρακολούθηση των παιδιών και στη διάπλαση της προσωπικότητάς τους.

Για να διευκρινίσουν καλύτερα τον πατρικό ρόλο στην ανάπτυξη και εξέλιξη των παιδιών, Σουηδοί επιστήμονες ανάλυσαν 24 έρευνες, που έγιναν μεταξύ 1987 και 2007 και εξέτασαν τα δεδομένα από 22.300 άτομα.

Οι ερευνητές βρήκαν τα ακόλουθα για τα παιδιά που είχαν πατέρα, ο οποίος εμπλεκόταν ενεργά και συστηματικά στη ζωή τους:

1. Πετύχαιναν καλύτερα στο σχολείο και είχαν ψηλότερο επίπεδο μόρφωσης

2. Ανέπτυσσαν καλύτερες σχέσεις φιλίας με παιδιά και των δύο φύλων

3. Οι πιθανότητες να καπνίζουν ή να έχουν μπλεξίματα με την αστυνομία ήταν σημαντικά χαμηλότερες

4. Τα κορίτσια, όταν έφταναν στη ηλικία των 33 ετών, εάν στην ηλικία των 16 ετών είχαν καλή σχέση με τον πατέρα τους, τότε είχαν καλύτερες σχέσεις με το σύντροφο ή το σύζυγό τους, όπως επίσης καλύτερη σωματική και ψυχική υγεία

5. Παιδιά από οικογένειες με χαμηλότερα εισοδήματα, όταν ό πατέρας τους εμπλεκόταν ενεργά στη ζωή τους, παρουσίαζαν μείωση εγκληματικής συμπεριφοράς, αύξηση γνωστικών δεξιοτήτων, όπως η νοημοσύνη, η λογική και η ανάπτυξη γλωσσικών ικανοτήτων

6. Παιδιά που ζούσαν με τη μητέρα και τον πατέρα τους ή άτομο, που είχε πατρικό ρόλο, είχαν λιγότερα προβλήματα συμπεριφοράς σε σύγκριση με αυτούς που ζούσαν μόνο με τη μητέρα τους. Όμως δεν διευκρινίστηκε εάν αυτό οφειλόταν στον ενεργό πατρικό γονικό ρόλο ή εάν η μητέρα έχοντας περισσότερη στήριξη στο σπίτι, μπορούσε να επιτελεί καλύτερα το γονικό της ρόλο.

Το συμπέρασμα των Σουηδών ερευνητών ήταν ότι τα παιδιά κέρδιζαν σημαντικά, εάν ο πατέρας τους είχε ενεργό συμμετοχή επί συστηματικής βάσης στη ζωή τους σ΄ ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων, που περιελάμβανε από τη συνομιλία με το παιδί και τις κοινές δραστηριότητες μέχρι τον ενεργό ρόλο του στην καθημερινή φροντίδα του παιδιού.

image003-11Η έρευνα που σας παρουσιάζω δείχνει ότι οι φιλικές προς τον πατέρα πολιτικές και εργασιακές προσεγγίσεις μπορούν να έχουν μεγάλη συνεισφορά στην κοινωνία μακροχρόνια. Θα συμβάλλουν στην ανάπτυξη παιδιών, που θα είναι καλύτερα προσαρμοσμένα στην κοινωνία και θα μειώνονται σοβαρά προβλήματα, όπως το έγκλημα και η αντικοινωνική συμπεριφορά.

Πάντως είτε λόγω στερεοτυπικών αντιλήψεων «Ο άντρας δεν είναι για να μεγαλώνει παιδιά» είτε λόγω αυξημένων υποχρεώσεων, που συνεπάγεται μειωμένο ελεύθερο χρόνο και σωματική – πνευματική κούραση, ο πατρικός ρόλος είναι πιο περιορισμένος από το μητρικό στην ανατροφή των παιδιών.

Παρ’ όλα αυτά είναι σημαντικό να εδραιωθεί η εικόνα του πατέρα τόσο στη ζωή όσο και στην ψυχή ενός παιδιού.

Υπάρχουν λοιπόν μικρά «βήματα» που μπορεί ένας πατέρας να κάνει, για να έρθει πιο κοντά στο παιδί του.

Μια καλή αρχή είναι το να καταργηθούν, να απορριφθούν οι προκαταλήψεις που θέλουν τη γυναίκα να μεγαλώνει τα παιδιά και τον άντρα να φροντίζει για την επιβίωσή τους.

Το να ασχοληθεί ένας πατέρας με το παιδί του, να το απασχολήσει, να παίξει μαζί του, να το φροντίσει φυσικά δεν είναι ντροπή!

Ένας μπαμπάς μπορεί να γίνει πάλι παιδί και ένα παιδί «καμαρώνει» για τον μπαμπά του με κάθε ευκαιρία. Οι ώρες που περνούν μαζί είναι ωφέλιμες και για τους δύο και κυρίως αποτελούν βάση για μια ομαλή μεταξύ τους σχέση.

§ Είναι σημαντικό για το παιδί να μη λαμβάνει διαφορετική αντιμετώπιση από τους γονείς. Πρέπει να υπάρχει συνεννόηση των δύο γονιών.

Είναι καλό ο ένας να μη ρίχνει τις ευθύνες στον άλλο λέγοντας «ρώτα τον πατέρα σου» ή «ρώτα τη μητέρα σου». Καλό είναι να του δείχνετε ότι έχετε συνεννόηση και μαζί αποφασίζετε.

§ Είναι σημαντικό οι μπαμπάδες να μη δείχνουν ούτε υπερβολική ελαστικότητα αλλά ούτε και υπερβολική αυστηρότητα.

Συχνά οι πατεράδες στην προσπάθειά τους να απενοχοποιηθούν για την απουσία τους, αποκλίνουν από τη σταθερή πορεία ανατροφής και γίνονται είτε πιο ελαστικοί πιστεύοντας πως, αν κάνουν όλα τα χατίρια στα παιδιά τους, θα εξασφαλίσουν την αγάπη τους είτε πιο αυστηροί στην προσπάθεια να προστατέψουν τα παιδιά από τους διάφορους κινδύνους.

§ Οι αποφάσεις να είναι αποτέλεσμα συμφωνίας των δυο γονιών

Οποιαδήποτε απόφαση έχει σχέση με το παιδί πρέπει να είναι αποτέλεσμα συμφωνίας και των δύο γονιών και αυτό πρέπει να τονίζεται στο παιδί. Πολλές φορές η άποψη του πατέρα λόγω απουσίας περιθωριοποιείται. Ακόμη και αν ο πατέρας δεν είναι εκείνη τη στιγμή στο σπίτι, πρέπει να επιβληθεί η παρουσία του, έστω μέσω τηλεφώνου. (Η μητέρα λέει π.χ. στο παιδί: «θα σου απαντήσω σε λίγο, αφού συνεννοηθώ πρώτα με τον πατέρα σου»).

Το παιδί πρέπει να νιώθει ότι ο πατέρας ενδιαφέρεται και έχει ενεργό ρόλο στην ανατροφή του. Εννοείται πως για κάποια απλά καθημερινά πράγματα δεν χρειάζεται κάθε φορά «οικογενειακό συμβούλιο».

· Να υπάρχει σταθερότητα στις απόψεις και ισορροπία στη συμπεριφορά τους.

Ο κάθε γονιός μπορεί να πάρει πρωτοβουλίες στη λήψη αποφάσεων χωρίς να αναιρεί κανόνες, που έχει θέσει ο άλλος γονιός.

§ Να μην χρησιμοποιείται η απουσία του πατέρα για εκφοβισμό

Για παράδειγμα πολλές μαμάδες λένε στα παιδιά τους «όταν γυρίσει ο πατέρας σου θα του πω τι έκανες και θα δεις…». Με αυτό τον τρόπο κάνουν δυσάρεστη την αναμονή του πατέρα στο σπίτι.

 

Σημερινή κατάσταση

image004-11Οι σύγχρονοι ρυθμοί ζωής και οι αυξημένες απαιτήσεις, δυστυχώς, αφήνουν ελάχιστα χρονικά περιθώρια στους άντρες, για να ασχοληθούν με τα παιδιά τους.

Το Σαββατοκύριακο είναι πιο ελεύθερο από άποψη υποχρεώσεων. Εδώ τίθεται το δίλημμα: ξεκουράζεσαι και γεμίζεις τις μπαταρίες σου για την εβδομάδα που έρχεται ή τρέχεις για τα παιδιά; Η λύση είναι κάπου στη μέση. Τα παιδιά δεν χρειάζονται μόνο υλικά αγαθά αλλά και την παρουσία του πατέρα. Επενδύστε τουλάχιστον στα Σαββατοκύριακα (εκδρομές, φαγητό όλοι μαζί, παιχνίδι, κάποια παράσταση κ.α.). Φορτίστε τις μπαταρίες σας διασκεδάζοντας με το παιδί. Αποδεχτείτε το ρόλο σας ως πατέρας και μέσα στα πλαίσια των δικών σας επιθυμιών, για να περάσετε καλά, εντάξτε και τα παιδιά. Μην αφήνετε τις μέρες να περνούν χάνοντας ουσιαστικό χρόνο. Δεν υπάρχει λόγος να αισθάνεστε ενοχές για το χρόνο που περνάτε μακριά από το παιδί σας. Τις περισσότερες φορές γίνεται κατ’ ανάγκη. Φροντίστε έστω και ο λίγος χρόνος που είστε μαζί να είναι ουσιαστικός και σε καμία περίπτωση να μην αποτελεί αγγαρεία. Μοιραστείτε και με τη μητέρα τους προβληματισμούς για τα παιδιά, αφού και η ίδια το επιθυμεί και έχει ανάγκη να νιώσει πως την στηρίζετε στην ανατροφή των ανθρώπων, που από κοινού φέρατε στον κόσμο.

Όταν ο μπαμπάς λείπει από το σπίτι: Είναι σημαντικό για το παιδί να ξέρει γιατί λείπει ο μπαμπάς, πού πάει και πώς μπορεί να τον βρει. Το παιδί γνωρίζει ότι καθημερινά χρειάζεται να πηγαίνετε στη δουλειά. Εξηγήστε του πως με αυτόν τον τρόπο κερδίζετε χρήματα για να αγοράζετε πράγματα που έχετε ανάγκη. Ακόμη και ένα μικρό παιδί μπορεί να το καταλάβει («εάν ο μπαμπάς δε δουλεύει, δε θα μπορούμε να έχουμε φαγητό, ρούχα, παιχνίδια, βιβλία»).

Μπορεί σε κάποια στιγμή της ημέρας να θελήσει να επικοινωνήσει μαζί σας, για να σας πει κάποιο κατόρθωμά του. Ακόμη και από τη δουλειά μιλήστε του για λίγο και υποσχεθείτε του να πείτε περισσότερα, όταν επιστρέψετε στο σπίτι. Εάν χρειαστεί να λείψετε για πολλές μέρες, ενημερώστε ο ίδιος το παιδί από πριν και προσπαθήστε να καλύψετε την άμεση επικοινωνία με τηλεφωνική (π.χ. κάθε βράδυ ένα τηλέφωνο, για να το ρωτήσετε πώς πέρασε την ημέρα του). Αποκτήστε παρέα κάποιες συνήθειες. Κάθε βράδυ να του λέτε ένα παραμύθι, πριν κοιμηθεί, μια βόλτα σε κάποιο αγαπημένο μέρος παρέα, μετά το ταξίδι να παίξετε με κάποιο παιχνίδι που του αρέσει πολύ. Συνηθίστε να του λέτε και εσείς νέα σας, για κάτι ξεχωριστό που έγινε στη δουλειά ή στο ταξίδι που πήγατε. Φυσικά μην το φορτώνετε με προβλήματα που δεν μπορεί να κατανοήσει και να αντιμετωπίσει.

Καθοριστική όμως και η στάση των μαμάδων… Ο ρόλος του πατέρα επίσης τοποθετείται και ορίζεται από τη στάση και το ρόλο της μητέρας όχι μόνο μέσα στην οικογένεια αλλά και σε ολόκληρη την κοινωνία. Πολλές γυναίκες αποδέχονται το μύθο, ότι η εξέλιξη του παιδιού τους εξαρτάται κυρίως από αυτές τις ίδιες, ίσως γιατί η άρνηση αυτής της άποψης θα προκαλούσε αρκετή πικρία, μεγαλύτερη από την υπερφόρτωση, το άγχος, τη μεγάλη ευθύνη και τις βαριές τύψεις που αυτό συνεπάγεται. Ίσως απ’ αυτή την αντίληψη να παίρνουμε μια ικανοποίηση που αντισταθμίζει τα πολλά βάρη που επωμιζόμαστε από την κοινωνία λόγω της μητρότητας. Δεν είναι όμως έτσι…

Μαμάδες και Μπαμπάδες, αν νιώθετε ότι υπάρχει «κενό» από τον άλλο γονιό, μην προσπαθήσετε να το καλύψετε, ο καθένας έχει το δικό του ρόλο, ακόμη και αν δεν συμβιώνετε ως ζευγάρι.

 

* Η Σοφία Καραβασίλη είναι κοινωνική λειτουργός, δραματοθεραπεύτρια, σύμβουλος γονέων & ζευγαριών. Με την κα Γεωργία Γκιούρκα Ψυχολόγο, δραματοθεραπεύτρια & στέλεχος πρόληψης έχουν ιδρύσει το Ινστιτούτο Δραματοθεραπείας «Έρεισμα» (Θεσ/νίκη) και συνεργάζονται με τη ΔΟΠ Γεροσκήπου τα τελευταία 5 χρόνια.

Article Hits: {hits}315{/hits}

image001-10

Νόμιμες ουσίες εζάρτησης

Written by geroskipou on . Posted in Άρθρα

ΝΟΜΙΜΕΣ ΟΥΣΙΕΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ

image001-10

Τα ναρκωτικά αποτελούν στις μέρες μας μια ανοιχτή κοινωνική πληγή, ίσως μια από τις πλέον βαθιές που μαστίζουν την νεολαία, το πιο ζωντανό και γνήσιο κομμάτι της κυπριακής κοινωνίας. Δυστυχώς τα τελευταία χρόνια το φαινόμενο των ναρκωτικών λαμβάνει ανησυχητικές διαστάσεις και οι νέοι που εθίζονται ή πεθαίνουν από αυτές ολοένα και αυξάνονται.

Με τον όρο ναρκωτικές ουσίες εννοούμε τις ουσίες που αποτελούν νάρκωση, ελάττωση της διεγερσιμότητας του νευρικού συστήματος, καθώς και άλλες πλείστες βλάβες στη σωματική και ψυχική υγεία του χρήστη. Πιο συγκεκριμένα θα σταθώ στις νόμιμες ουσίες που εύκολα βρίσκουμε στην αγορά: το αλκοόλ και τα τσιγάρα.

ΑΛΚΟΟΛ

 

Το αλκοόλ καταστέλλει το κεντρικό νευρικό σύστημα, δηλ. όλες οι αντιδράσεις του οργανισμού επιβραδύνονται χωρίς τη θέλησή μας υπό την επήρεια του. Επιπλέον, επηρεάζει την ψυχή και το μυαλό, δηλαδή τα συναισθήματά μας, τις σκέψεις μας και την αντίληψή μας.
Το αλκοόλ φτάνει σε όλα τα όργανα του σώματος μέσω της κυκλοφορίας του αίματος. Περίπου το 90% της ποσότητας που καταναλώνουμε φτάνει στον εγκέφαλο. Μικρές δόσεις διεγείρουν ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου, οδηγώντας παράλληλα κάποιες άλλες σε κατάπτωση των λειτουργιών τους. Μεγαλύτερες ποσότητες αλκοόλ έχουν σαν αποκλειστικό αποτέλεσμα την κατάπτωση.
Το αλκοόλ δρα σε «δύο φάσεις». Πρώτα έχουμε μια άμεση και έντονη ευχάριστη αντίδραση (το άτομο χαλαρώνει, ηρεμεί, χάνει τις αναστολές του κτλ.) που δεν κρατάει πολύ και, κατόπιν, μια όχι ιδιαίτερα έντονη αλλά δυσάρεστη αντίδραση που ξεκινάει σταδιακά, κρατάει πολύ και μπορεί να εκδηλωθεί ως νευρικότητα, κακή διάθεση, νωθρότητα, πονοκέφαλος από το μεθύσι κτλ. Αυτή τη δυσάρεστη αίσθηση μπορεί να τη σταματήσει ή να την υποκαταστήσει η ευχάριστη αίσθηση που θα έχει το άτομο αν πιει και άλλο. Αυτό συνεπάγεται τον κίνδυνο να αρχίσει κανείς να πίνει περισσότερο ή συχνότερα.

Η αποδόμηση του αλκοόλ είναι μια αρκετά αργή διαδικασία. Για την αποδόμηση 0,1 ml αλκοόλ, το συκώτι μας χρειάζεται περίπου μία ώρα (οι γυναίκες χρειάζονται περισσότερο). Αν πιούμε πολύ κάποιο βράδυ, το αλκοόλ εξακολουθεί να κυκλοφορεί μέσα μας και την επόμενη μέρα (κάτι που το μυρίζουν και οι γύρω μας).
Ένας ενήλικος άντρας δεν πρέπει να πίνει περισσότερο από 20 ml καθαρού αλκοόλ την ημέρα (το πολύ δύο ποτήρια μπύρα). Μία ενήλικη γυναίκα δεν πρέπει να πίνει περισσότερο από 10 ml καθαρού αλκοόλ την ημέρα (το πολύ ένα ποτήρι μπύρα).
Η παρατεταμένη, συστηματική και μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να οδηγήσει σε βαριά σωματική και ψυχική εξάρτηση. Η εγκράτεια στο ποτό (δηλαδή η κατανάλωση μικρών ποσοτήτων αλκοόλ) δεν βλάπτει μακροπρόθεσμα την υγεία. Μάλιστα έχει διαπιστωθεί ότι η συνετή χρήση αλκοόλ, και ειδικά κρασιού, μπορεί να κάνει καλό στην υγεία.

ΤΣΙΓΑΡΑ

Η νικοτίνη είναι η ουσία που περιέχεται στο τσιγάρο και ευθύνεται για τις επιθυμητές επιδράσεις του καπνίσματος. Είναι όμως και το συστατικό του τσιγάρου που προκαλεί τον εθισμό. Η νικοτίνη απορροφάται στους πνεύμονες και φθάνει στον εγκέφαλο μέσα από την κυκλοφορία του αίματος σε λιγότερο από 10 δευτερόλεπτα.
Λόγω αυτής της μεγάλης ταχύτητας, ο καπνιστής αισθάνεται την επίδραση της νικοτίνης πολύ γρήγορα. Η νικοτίνη επηρεάζει διάφορες περιοχές του εγκεφάλου και προκαλεί αλλαγές σε ολόκληρο το σώμα. Αυξάνονται οι καρδιακοί παλμοί, ανεβαίνει η πίεση, επιταχύνεται ο μεταβολισμός, συστέλλονται τα αιμοφόρα αγγεία και μειώνεται η κυκλοφορία του αίματος στα άκρα (γι’ αυτό οι καπνιστές έχουν συχνότερα από τους μη καπνιστές παγωμένα χέρια και πόδια). Οι επιδράσεις αυτές καταπονούν τον οργανισμό και είναι παρόμοιες με αυτές που προκαλεί το άγχος.
Η νικοτίνη είναι τοξική ουσία. Στους ενήλικες μια δόση 0,05 γραμμαρίων καθαρής νικοτίνης προκαλεί το θάνατο. Στα βρέφη μπορεί να προκληθεί θάνατος με την κατάποση ενός και μόνο τσιγάρου. Η τοξική δράση είναι εμφανής όταν κάποιος καπνίζει το πρώτο του τσιγάρο: τα συνηθισμένα συμπτώματα είναι βήχας και τάση για εμετό, ο λαιμός ξηραίνεται, τα μάτια κοκκινίζουν και δακρύζουν, ενδείξεις ότι το σώμα προσπαθεί να «καταπολεμήσει» την τοξική ουσία.
Εκτός από τη νικοτίνη, το τσιγάρο και ο καπνός του τσιγάρου περιέχουν περίπου 3.700 χημικές ουσίες, μεταξύ αυτών αμμωνία, αρσενικό, πίσσα, υδροκυάνιο, μονοξείδιο του άνθρακα ή βουτάνιο. Πολλές από αυτές είναι γνωστές από άλλες «χρήσεις».Εξ αυτών 40 περίπου έχει αποδειχθεί ότι είναι καρκινογόνες.

Το κάπνισμα είναι η πρώτη αιτία θανάτου και ασθενειών που θα μπορούσε να αποφευχθεί στην Ευρώπη και σε άλλες βιομηχανικές χώρες. Στην Ευρώπη πεθαίνουν κάθε χρόνο πάνω από 500 000 άτομα λόγω των συνεπειών του καπνίσματος.

 


Η συστηματική χρήση αλκοόλ οδηγεί στην κατάπτωση των σωματικών και των νοητικών λειτουργιών. Σε ανθρώπους που καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες αλκοόλ παρατηρείται καταστροφή των εγκεφαλικών κυττάρων. Οι βλάβες αυτές είναι σοβαρότερες όσο περισσότερο πίνει το άτομο καθημερινά.

Στις γυναίκες, ο συνδυασμός αντισυλληπτικού χαπιού και καπνίσματος αυξάνει περαιτέρω τον κίνδυνο προσβολής από καρδιαγγειακά νοσήματα (π.χ. θρόμβωση, έμφραγμα, εγκεφαλικό).

Κίνδυνοι που πρέπει να γνωρίζουμε

 

Το ποτό βλάπτει την καρδιά και το συκώτι και ανεβάζει την πίεση. Όσοι πάσχουν από κάποια σχετική ασθένεια δεν πρέπει να πίνουν καθόλου.


 Article Hits: {hits}314{/hits}

image001-9

Μη αλκοολούθχα Κοκτείλ

Written by geroskipou on . Posted in Άρθρα

ΜΗ ΑΛΚΟΟΛΟΥΧΑ ΚΟΚΤΕΪΛimage001-9

Επιμέλεια: Σωκράτης Χαραλάμπους-Εκπαιδευτής Ξενοδοχειακών

  • Γνωρίστε τα πιο δημοφιλή κοκτέιλ χωρίς τον πονοκέφαλο του αλκοόλ.
  • Εναλλακτική λύση για τους νέους μας που ίσως να μην γνωρίζουν ότι μπορεί να διασκεδάσουν απολαυάνοντας μια εναλλακτική λύση, με ένα υπέροχο δροσιστικό και πάνω από όλα αβλαβές ποτό χωρίς αλκοόλ.

Όπως υποδηλώνει το όνομα, μη αλκοολούχα κοκτέιλ είναι αυτά που δεν περιέχουν αλκοόλ. Αν και ο ορισμός μπορεί να φαίνεται απλός, στην πραγματικότητα υπάρχουν πολλές ποικιλίες των μη αλκοολούχων ποτών. Πολλοί μπορεί να είναι εξοικειωμένοι με τα ποτά όπως αναψυκτικά, χυμοί φρούτων, τσάι και καφές. Όμως πάντοτε υπάρχει και η εναλλακτική λύση που μπορεί να είναι είτε ένα τροπικό ποτό με χυμούς φρούτων, ή ένα άλλο παρθένο κοκτέιλ pina colada ή μια φράουλα dacquiri. Αυτά τα είδη των ποτών συνήθως ετοιμάζονται σε μπλέντερ.

Τα τελευταία χρόνια τα μη αλκοολούχα κοκτέιλ γίνονται όλο και πιο δημοφιλή και εξελίσσονται σε μια σύγχρονη τάση (μόδα). Γι’ αυτό δεν θα βρείτε κανένα μπαρ που να μη διαθέτει μια μεγάλη ποικιλία από μη αλκοολούχα κοκτέιλ στο μενού του.

Αν θέλετε λοιπόν να απολαύσετε ένα ποτό, χωρίς τις επιπτώσεις στην υγεία σας, μπορείτε να το κάνετε επιλέγοντας ένα κοκτέιλ με γνωστό όνομα και εντυπωσιακή εμφάνιση, όπως τα πιο κάτω:

Όνομα ποτού: Caribbean Cocktail

image002-9

Υλικά για ένα ποτό:
1 μικρό φρέσκο μάγκο

1 μπανάνα

8 cl. φρέσκο χυμό πορτοκάλι

8 cl. χυμό lime

Μέθοδος παρασκευής: Ανακατεύουμε στο μπλέντερ το μάγκο, την μπανάνα μαζί με τους χυμούς και τριμμένο πάγο. Σερβίρουμε όπως είναι με τον πάγο σε ποτήρι τάμπλερ. Γαρνίρουμε με φέτα μάγκο.

Όνομα ποτού: Cinderella

image003-9

Υλικά για ένα ποτό:

2 cl. κρέμα καρύδας

2 cl. γρεναδίνη

2 cl. κρέμα γάλακτος

8 cl. χυμό ανανά

8 cl. χυμό πορτοκάλι

Μέθοδος παρασκευής: Χτυπάμε δυνατά στο σέικερ (ή στο μπλέντερ) τα υλικά μαζί με τριμμένο πάγο. Σερβίρουμε όπως είναι με τον πάγο σε ποτήρι μεγάλο τάμπλερ και γαρνίρουμε με το τέταρτο του φρέσκου ανανά και δυόσμο.

Όνομα ποτού: tropical Sun

image004-9

Υλικά για ένα ποτό:

2 cl. σιρόπι μπανάνα

2 cl. σιρόπι ζάχαρη

2 cl. xυμό λεμόνι

8 cl. γάλα

1 κροκάδι αυγού (προαιρετικός)

Μέθοδος παρασκευής: Χτυπάμε δυνατά στο σέικερ τα υλικά μαζί με τριμμένο πάγο. Σερβίρουμε σε ποτήρι σαμπάνιας. Γαρνίρουμε με ροδέλα λεμόνι και κερασάκι.

Όνομα ποτού: Honeymoon

image005-9

Υλικά για ένα ποτό:

8 cl. καθαρό μέλι

4 cl. Χυμό Lime

6 cl. Χυμό πορτοκάλι

6 cl. Χυμό μήλου

Μέθοδος παρασκευής: Χτυπάμε όλα τα υλικά μαζί με 3-4 παγάκια και σουρώνουμε μέσα στο ποτήρι του κοτέιλ. Γαρνίρουμε με ροδέλα πορτοκαλιού μαζί με κερασάκι.

Article Hits: {hits}313{/hits}

image001-8

Μαθησιακές Δυσκολίες

Written by geroskipou on . Posted in Άρθρα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗ

Dr Δημήτρης Δημητρίου – Παπαβασιλείου

Παιδίατρος – Νευροαναπτυξιολόγος

Μετεκπαιδευθείς στο Παν/μιο Yale-ΗΠΑ και

στο Παν/κό Νοσοκομείο Robert-Debre – Παρίσι-Γαλλία

Υπ/ντής Κέντρου Αναπτυξιακής και Κοινωνικής Παιδιατρικής Κύπρου

Επιστημονικός Συνεργάτης Νοσοκομείου Μητέρα-Αθήνα

Επιστημονικός συνεργάτης Πανεπιστημίου Αθηνών

drdimi@yahoo.com, www.paidiatriki.com

 

 

Σε μια κοινωνία που δίνει ολοένα και περισσότερη έμφαση στην ακαδημαϊκή επιτυχία, οι μαθησιακές δυσκολίες απασχολούν τόσο γονείς όσο και εκπαιδευτικούς. Ειδικά στην Κυπριακή κοινωνία, οι σχολικές απαιτήσεις είναι ιδιαίτερα ψηλές.

image001-8Αυτό δημιουργεί επιπρόσθετο άγχος για την οικογένεια που είναι αιτία χαμηλής αυτοεκτίμησης για το παιδί, στο οποίο μεταφέρεται η πίεση της επιτυχίας. Αποτελεί ακόμα σημείο κοινωνικής τριβής μεταξύ των γονέων. Και κάποτε, ακόμα χειρότερα, συγκρίνουμε τα παιδιά μας ως προς την σχολική τους απόδοση, τόσο σε επίπεδο σχολείου αλλά και ενδο-οικογενειακά, λέγοντας πχ «η Μαρία είναι πιο καλή μαθήτρια από σένα-γιατί δεν προσπαθείς να την φτάσεις ;» . Όλα αυτά αποτελούν ανοικτή πληγή για την αυτοπεποίθηση και την αυτοεκτίμηση του παιδιού μας οδηγώντας σε φαύλο κύκλο αποτυχίας και απογοήτευσης.

Οι μαθησιακές δυσκολίες αποτελούν για τον ειδικό νευρο-αναπτυξιολόγο, σήμα κινδύνου για σειρά προβλημάτων νευροαναπτυξιακής-συμπεριφορικής παιδιατρικής.

Υπολογίζεται ότι πάσχει το 5% του πληθυσμού και 15-20% του μαθητικού πληθυσμού, συχνότερα αγόρια και το ποσοστό σύμφωνα με έρευνες του Κέντρου Αναπτυξιακής και Κοινωνικής Παιδιατρικής, φαίνεται να επιβεβαιώνεται και στην Κύπρο.

Οι δυσκολίες είναι δυσανάλογες με την ηλικία του παιδιού, την σχολική του εκπαίδευση και την νοημοσύνη του που συνήθως είναι φυσιολογική ή και ανώτερη χωρίς αισθητηριακές διαταραχές όπως προβλήματα ακοής και όρασης.

Οφείλεται σε διαταραχές της κωδικοποίησης και αποκωδικοποίησης εγκεφαλικών ερεθισμάτων ή επίσης διαταραχών των αντιληπτικών ικανοτήτων. Ενοχοποιούνται γενετικοί, περιβαλλοντικοί, γνωσιακοί και νευροαναπτυξιακοί παράγοντες καθώς και ψυχοκοινωνικές αιτίες.

Ένα ακατάλληλο σχολικό περιβάλλον, συναισθηματική ανασφάλεια ή πολιτισμική αποστέρηση, έλλειψη δηλαδή ερεθισμάτων, μπορούν να επιβαρύνουν τα ήδη υπαρχοντα προβλήματα, οδηγώντας σε χαμηλή αυτοπεποίθηση, κατάθλιψη και αυξανόμενο άγχος και ακόμα χαμηλότερη ακαδημαϊκή επίδοση.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε επίσης το άγχος που υφίστανται οι γονείς και την απογοήτευση που βιώνουν όταν ακούνε το δάσκαλο να τους λέει ότι το παιδί τους δεν αποδίδει στο σχολείο. Οι γονείς νιώθουν σαν να έχουν αποτύχει οι ίδιοι ή πολλές φορές βιώνουν ξανά δικές τους τραυματικές σχολικές εμπειρίες, από τις οποίες προσπαθούσαν να «προφυλάξουν» τα παιδιά τους, ασκώντας πίεση για σχολική επιτυχία.

 

Κατηγορίες Μαθησιακών Δυσκολιών:

image002-8

  1. Διαταραχή της Ανάγνωσης-Δυσαναγνωσία:
    Αφορά περίπου το 4-10% των παιδιών . Η ανάγνωση είναι συνήθως προβληματική, αργή και διακεκομμένη, με ελλειπή κατανόηση του κειμένου.
  1. Διαταραχή της Γραπτής Έκφρασης- Δυσγραφία:
    Η γραφή είναι συνήθως δυσανάγνωστη, ασταθής. Επηρεάζει εμφανώς τη δυνατότητα έκφρασης του ατόμου αφού απαιτεί μεγάλη προσοχή χρόνο και ενέργεια ξεχνώντας τί ήθελε να γράψει.

 

  1. Διαταραχή των Αριθμητικών ικανοτήτων-Δυσαριθμησία:
    Υπάρχει μεγάλη δυσκολία στην επίλυση προβλημάτων, στη διενέργεια μαθηματικών πράξεων, δυσκολία στην αναγνώριση μαθηματικών συμβόλων αλλά και στην αντίληψη εννοιών όπως ποσότητας, ταξινόμησης .
  1. Διαταραχές του Λόγου – Δυσφασία
    Παιδιά με δυσκολίες στον προφορικό λόγο και συγκεκριμένα στο συγχρονισμό φωνημάτων και στην αναγνώριση λέξεων, μπορεί να παρουσιάσουν δυσκολίες στην Ανάγνωση και στη Γραπτή έκφραση.
  1. Δυσλεξία:
    Αναφέρεται συνήθως στην συνύπαρξη διαταραχών της Ανάγνωσης και του Γραπτού λόγου σε επίπεδο χαμηλότερο της πραγματικής του ηλικίας παρά την φυσιολογική νοητική ικανότητα και το επαρκές σχολικό περιβάλλον ενώ ο προφορικός λόγος και η άρθρωση είναι φυσιολογικά εκτός και αν συνυπάρχει και άλλη αναπτυξιακή διαταραχή.

    Παρουσιάζεται περίπου στο 3% του πληθυσμού και οφείλεται σε διαταραχές της μετανάστευσης των νευρικών κυττάρων κατά την εμβρυογένεση με αποτέλεσμα την δυσκολία επεξεργασίας και αποδικωποιήσης γραπτών πληροφοριών.

    Τα χαρακτηριστικά κυρίως στην ανάγνωση και λιγότερο στην γραφή είναι η διστακτική και επίπονη ανάγνωση, η αναστροφή, επανάληψη ή πρόσθεση γραμμάτων και συλλαβών, σύγχυση παρόμοιων οπτικά γραμμάτων όπως «α» με «ο» ή «β» με «δ», ή παρόμοιων ακουστικά γραμμάτων όπως «β» με «φ», παράλειψη μικρών λέξεων, δυσκολία ανάγνωσης μεγάλων λέξεων, μονότονη φωνή, ελλειπής κατανόηση κειμένου, καθρεπτική γραφή, αναστροφή γραμμάτων όπως το «ε» με το «3». Πολλές φορές φαίνεται να συμπληρώνουν το κείμενο με παραπλήσιες φωνητικά ή νοηματικά λέξεις.

    Μπορεί να συνδυάζεται με δυσγραφία, δυσαριθμησία, υπερκινητικότητα /διάσπαση προσοχής, αδεξιότητα και έλλειψη οργάνωσης.

  2. Σύνδρομο του Αδέξιου παιδιού (Δυσπραξία ή διαταραχή συντονισμού).
    Συνήθως υπάρχει αργός ρυθμός κινήσεων, δυσκολία οργάνωσης και προγραμματισμού, αδεξιότητα κινήσεων και μπορεί να συνυπάρχει με διαταραχές λόγου και δυσαριθμησίας.Το παιδί μπορεί να χτυπάει πάνω σε επιπλα, να χάνει ισορροπία ενώ μπορεί να το χαρακτηρίζουν ως «τεμπέλη» στην προσπάθειά του να αποφύγει τη δραστηριότητα.
  1. Δυσκολία στην προσοχή – Σύνδρομο Διάσπασης Προσοχής/Υπερκινητικού παιδιού (ADHD) :
    Σε συνδυασμό με τις μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζεται επίσης διάσπαση ή μικρή διάρκεια προσοχής, παρορμητικότητα, υπερκινητικότητα, επιθετικότητα, ανησυχία και αδυναμία συμμόρφωσης, δυσκολία οργάνωσης και διαταραχές ύπνου.

Η έγκαιρη διάγνωση και παρέμβαση, για δημιουργία σωστού ειδικού παιδαγωγικού προγράμματος, με τη συνεργασία ειδικών αλλά και χρήση σύγχρονων ηλεκτρονικών μέσων, σώζει τα παιδιά από τόσο ακαδημαϊκά αλλά και από αρκετά ψυχολογικά προβλήματα.

Απαιτείται η θετική επανατροφοδότηση και συνεχής ενθάρρυνση των παιδιών, γιατί τα περισσότερα παραιτούνται από την προσπάθεια, υφίστανται δηλαδή ματαίωση, όταν δουν πώς ότι και να κάνουν, δεν αποδίδουν στο σχολείο και ότι οι γονείς τους δεν είναι ποτέ ευχαριστημένοι. Υπάρχει επίσης άμεση σχέση της συμπάθειας που δείχνουν τα παιδιά στον δάσκαλο και της σχολικής απόδοσης.

Τα παιδιά με σχολική αποτυχία μπορεί να οδηγηθούν αλλιώς, λόγω της χαμηλής αυτοεκτίμησης σε εσωστρέφεια και εσωτερίκευση των αρνητικών συναισθημάτων ή αντίθετα σε παραβατική συμπεριφορά, σε μια προσπάθεια να ξεχωρίσουν ή να «επιβεβαιώσουν» το γεγονός ότι είναι ξεχωριστά ή/και για να ξεφύγουν από την ασφυκτική πίεση των γονέων. Παρατηρούνται επίσης συχνά εκρήξεις θυμού, ειδικά όταν είναι στην περίοδο της εφηβείας.

Δεν πρέπει να συγκρίνεται τα παιδιά μεταξύ τους! Το καθένα έχει τις δικές του αρετές και χαρίσματα. Έχουν τα δικά τους ιδιαίτερα ταλέντα, τα οποία πρέπει να αναγνωρίζουμε και να καλλιεργούμε, ούτως ώστε να έχουν δυνατότητα να αντλούν αυτοπεποίθηση και σιγουριά από τον τομέα στον οποίο έχουν επιτυχία και αποτέλεσμα. Αυτό θα βοηθήσει και την αποκατάσταση των μαθησιακών δυσκολιών καθώς το παιδί θα αισθάνεται ότι έχει την δύναμη και τις ικανότητες.

Όποιο και νάναι το αποτέλεσμα στο σχολείο, το κυριότερο είναι το παιδί να μην τραυματίζεται ψυχολογικά στην διαδικασία. Γιαυτό και δεν πρέπει να ξεχνάμε να λέμε στα παιδιά μας «Μπράβο!». Η προσπάθεια αξίζει περισσότερο από όποιο αποτέλεσμα.

Article Hits: {hits}312{/hits}

Pafos 2017

Cyprus Tourism Organisation

Bus Schedule